Autor - Wacław Panek. Hymny polskie. Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997.


 
Krzyż Monte Cassino (Крест Монте-Кассино)

 

Pieśń ta, która urosła do rangi symbolu, powstała w nocy z 17 na 18 maja 1944 roku w II Korpusie Polskich Sił Zbrojnych - dowodzonym przez generała dywizji Władysława Andersa - podczas pamiętnej bitwy о Monte Cassino. To włoskie wzgórze (516 m n.p.m.) wznoszące się stromo nad rzeką Liri z klasztorem z XI wieku na szczycie, stanowiło silnie ufortyfikowany kluczowy punkt obrony niemieckiej w tzw. “linii Gustawa", która zagradzala aliantom droguę na Rzym. Ponawiane od stycznia 1944 roku natarcia Amerykanów, Anglików, Hindusów, Nowoxelandczyków, Francuzów - kończyły się niepowodzeniem. Dopiero trwająсу przez tydzień (11-18 maja) atak II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych wchodzącego w skład VIII Armii Brytyjskiej, przełamał obronę Niemców i żołnierze polscy, mimo straszliwych strat, zatknęli biało-czerwony sztandar na Monte Cassino.
Na kilka godzin przed decydującym natarciem w nocy z 17 na 18 maja, w kwaterze polskich artystów z teatralnych czołówek wojskowych, w Campobasso pod Monte Cassino zrodziła się ta pieśń. Przez następne рół wieku była w Polsce symbolem wszystkich naszych żołnierzy, którzy podczas wojny walczyli w zachodnich formacjach wojskowych, а także szerzej: symbolem Polaków nie godzących się z nowym ustrojem politycznym wprowadzonym w kraju od 1944 roku i istniejącym przez 45 lat.
Tej pamiętnej nocy dwie pierwsze zwrotki pieśni napisał Feliks Konarski (pseudonim Ref-Ren), aktor, reżyser i autor estradowy, wówczas będący w zespole teatru Żołnierza Polskiego przy II Korpusie. Kilka godzin później melodię skomponował jego kolega z żołnierskiego teatru - Alfred Schütz (pseudonim Al Suito), muzyczny tworca estradowy, dyrygent i aktor. Trzecią zwrotkę pieśni dopisał Konarski następnego dnia, kiedy to ceną zwycięstwa stał się las białych, żołnierskich krzyży. Natomiast ostatnia, czwarta zwrotka powstała w 1969 roku, w dwudziestą piątą rocznicę bitwy о Monte Cassino.
Prapremiera pieśni miała miejsce w Teatrze Żołnierza Polskiego 19 maja 1944 roku, u podnóża Monte Cassino. Pierwszym jej wykonawcą był Gwidon Borucki, śpiewający tę pieśń we wszystkich jednostkach wojskowych. Drukowała ją w 1944 roku po raz pierwszy (i podczas саłеj kampanii wloskiej sekcja kultury i prasy w drukarni polowej II Korpusu, а w sierpniu tegoż roku opublikował ją “Dziennik Polski" z Nowego Jorku. Pod koniec wojny została też wydana drukiem w języku włoskim (Papaveri di Monte Cassino), zaś Adam Harasowski przetłumaczył jej tekst na język angielski.
Po raz kolejny w naszej historii, ро Mazurku Dabrowskiego, zrodziła się na ziemi włoskiej hymniczna pieśń polskiego żołnierza-tułacza, którego los wyraża napis pozostawiony pod Monte Cassino:

“Za wolność naszą i waszą
my żołnierze polscy oddaliśmy
Bogu - ducha, ziemi włoskiej - ciało, а serca - Polsce".
 




Strona główna (Главная страница)